O'zbekiston Respublikasining rasmiy Lotin alifbosi (1995-yildan hozirgi kungacha)
O'zbek Lotin alifbosi 29 harfdan iborat bo'lib, 1995-yildan beri O'zbekiston Respublikasida rasmiy ravishda qo'llanilmoqda. Bu alifbo 1993-yilda birinchi marta joriy etilgan va 1995-yilda qayta ko'rib chiqilgan.
O'zbek tiliga xos 7 ta maxsus harf:
Talaffuz: Ochiq "o" tovushi
Misol: oʻqish, soʻz
Talaffuz: Tomoq "g" tovushi
Misol: gʻor, bogʻ
Talaffuz: "Sh" tovushi
Misol: shoh, osh
Talaffuz: "Ch" tovushi
Misol: choy, kecha
Talaffuz: Tomoq "k" tovushi
Misol: qoʻl, yurak
Talaffuz: Tomoq "h" tovushi
Misol: havo, sahna
Talaffuz: Tutuq belgisi
Misol: maʼno, sanʼat
| Harf | Nomi | Tovush | Misol |
|---|---|---|---|
| A a | a | [a] | ana, ota |
| B b | be | [b] | bola, kitob |
| D d | de | [d] | daryo, sud |
| E e | e | [e] | eshik, mehr |
| F f | ef | [f] | fan,ograf |
| G g | ge | [g] | gap, dug |
| H h | ha | [h] | havo, sahna |
| I i | i | [i] | ish, tilim |
| J j | je | [dʒ] | joy, reja |
| K k | ka | [k] | kamon, bek |
| L l | el | [l] | lavha, til |
| M m | em | [m] | meva, dam |
| N n | en | [n] | non, kun |
| O o | o | [o] | ona, ko'cha |
| P p | pe | [p] | pul, top |
| Q q | qo | [q] | qoʻl, boq |
| R r | er | [r] | rang, kor |
| S s | es | [s] | suv, yosh |
| T t | te | [t] | tog', ot |
| U u | u | [u] | uy, qush |
| V v | ve | [v] | vatan, sov |
| X x | xa | [x] | xat, tux |
| Y y | ye | [j] | yil, boy |
| Z z | ze | [z] | zamon, kuz |
| Oʻ oʻ | oʻ | [ɒ] | oʻqish, soʻz |
| Gʻ gʻ | gʻa | [ʁ] | gʻor, bogʻ |
| Sh sh | sha | [ʃ] | shoh, osh |
| Ch ch | che | [tʃ] | choy, kecha |
| ʼ | tutuq belgisi | [ʔ] | maʼno, sanʼat |
O'zbek tili arab alifbosi asosida yozilgan. Chig'atoy adabiy tili arab yozuvidan foydalangan.
Birinchi marta Lotin alifbosiga o'tish jarayoni boshlangan (Yañalif). Bu alifbo 31 harfdan iborat bo'lgan.
Sovet hukumati tomonidan Kirill alifbosiga majburiy o'tkazildi. Bu alifbo 1991-yilgacha qo'llanilgan.
O'zbekiston mustaqillikka erishgandan keyin Lotin alifbosiga qayta o'tish jarayoni boshlandi. Dastlabki versiyada 6 ta diakritik belgi bo'lgan.
Hozirgi 29 harfli Lotin alifbosi rasman tasdiqlandi. Bu versiyada Ç, Ş kabi belgilar Oʻ va Gʻ ga almashtirildi.
Lotin alifbosiga yangi o'zgartirishlar kiritish bo'yicha takliflar berildi, ammo 1995-yilgi versiya saqlanib qoldi.
Lotin va Kirill alifbosi parallel ravishda qo'llanilmoqda. Yoshlar asosan Lotin, keksalar Kirill alifbosidan foydalanadi.
Bu harflar maxsus belgi (ʻ - U+02BB) bilan yoziladi. Kompyuterda ko'pincha odatiy apostrof (') bilan almashtiriladi.
To'g'ri: Oʻzbekiston, gʻ alaba
Ko'p uchraydigan xato: O'zbekiston, g'alaba
Tutuq belgisi glottal stop tovushini bildiradi va asosan oʻzlashma soʻzlarda ishlatiladi.
Misol: maʼno, sanʼat, taʼlim, taʼrif
Gap boshi, shaxs nomlari, geografik nomlar, bayramlar va tashkilotlar nomlari bosh harf bilan boshlanadi.
Misol: Toshkent, Oʻzbekiston, Navruz, Oliy Majlis
Qoʻshtirnoqlar «» yoki " " ko'rinishida, tire esa - yoki – belgilari bilan ifodalanadi.
Ushbu sahifadagi ma'lumotlar quyidagi rasmiy va ishonchli manbalardan olingan:
Eslatma: Bu sahifa ta'lim maqsadida tayyorlangan va ochiq manbalardan olingan ma'lumotlarni o'z ichiga oladi. Rasmiy hujjatlar uchun lex.uz saytiga murojaat qiling.